KUPALIZWA BIKIRA MARIA MBINGUNI

Ibada ya Maria · Dogma

Kupalizwa Mbinguni kwa Bikira Maria

Dogma, ushahidi wa Maandiko, na fumbo la Sanduku Jipya la Agano.

Kupalizwa Mbinguni kwa Bikira Maria — mchoro wa Guido Reni.

Dogma ya Kupalizwa Mbinguni inafundisha kwamba, mwishoni mwa maisha yake duniani, Bikira Maria alichukuliwa — mwili na roho — kwenda mbinguni. Huko, anaketi upande wa kulia wa Mwanawe, akiwa Malkia wa Mbingu na Dunia. Misingi ya mafundisho haya inatokana na Maandiko na Mapokeo.

Sikukuu

Agosti 15 (Sherehe kuu)

Ilitangazwa dogma

Mwaka 1950 — Papa Pius XII (Munificentissimus Deus)

Rangi ya liturujia

Nyeupe

Kupalizwa Mbinguni kulitangazwa rasmi kama dogma mnamo mwaka 1950, wakati Papa Pius XII aliposema:

“Kwa mamlaka ya Bwana wetu Yesu Kristo, ya Mitume Watakatifu Petro na Paulo, na kwa mamlaka yetu wenyewe, tunatangaza na kuidhinisha kuwa ni dogma iliyofunuliwa kimungu: kwamba Mama Mtakatifu wa Mungu, Bikira Maria, akiisha kumaliza safari ya maisha yake duniani, alichukuliwa mwili na roho katika utukufu wa mbinguni.”

— Munificentissimus Deus, Papa Pius XII, 1950

Katika chapisho langu lililopita juu ya kukingiwa kwake Bikira Maria dhidi ya dhambi, nilieleza kuwa Kristo alimheshimu mama yake kwa kumlinda dhidi ya dhambi tangu mwanzo wa maisha yake. Hiyo pekee ingekuwa heshima ya kutosha; lakini tunajua kwamba hakuishia hapo. Kama alivyopokea ukombozi kama matunda ya kwanza ya kazi ya Kristo, vivyo hivyo alipokea ufufuo wa mwili na utukufu wa mbinguni.

MuktadhaDogma Nne za Bikira Maria

Ili kuelewa vizuri Kupalizwa Mbinguni, ni vyema kuliona ndani ya mfumo wa dogma nne ambazo Kanisa linafundisha kuhusu Bikira Maria. Dogma ya nne ni tunda la kimantiki la zile zilizotangulia, hasa ya Mimba Safi:

1. Mama wa Mungu (Theotokos) Mtaguso wa Efeso, 431

   Maria si tu mama wa mwili wa Yesu, bali mama wa Nafsi ambayo ni Mungu; kwa hiyo aitwe Mama wa Mungu.

2. Ubikira wa Daima Mtaguso wa Konstantinopoli, 553

   Alibaki bikira kabla, wakati, na baada ya kuzaliwa kwa Yesu (ulifafanuliwa zaidi na Papa Martin I mwaka 649).

3. Mimba Safi (Immaculate Conception) Papa Pius IX, 1854

   Tangu wakati wa kutungwa kwake, kwa neema ya pekee ya Mungu na kwa stahili za Kristo, alihifadhiwa huru na kila doa la dhambi ya asili.

4. Kupalizwa Mbinguni Papa Pius XII, 1950

   Kwa kuwa alikuwa huru na dhambi na matokeo yake (kama uchungu wa kuzaa), basi kimantiki alikuwa pia huru na matokeo ya mwisho ya dhambi — yaani kifo na kuoza kwa mwili.

Ni muhimu kutambua: dogma haikuanza kuwa kweli mwaka 1950. Kile kilichokuwa kweli sikuzote ndicho kilichopewa uzito na uwazi mkubwa katika mafundisho ya Kanisa. Ukweli haubadiliki; ni uelewa wetu wa ukweli unaozidi kukomaa kadiri ya wakati.

KipekeeZaidi ya Mwili Usioharibika

Katika historia ya Kanisa, kuna jambo la kuvutia: miili ya baadhi ya watakatifu imekutwa haijaoza (incorrupt) inapofukuliwa makaburini. Miongoni mwao ni Mtakatifu Bernadette Soubirous, Mtakatifu Yohane Maria Vianney, Padre Pio, na Mtakatifu Klara wa Asizi. Lakini mwili wa Bikira Maria ni wa kipekee kabisa: si tu kwamba haujaoza, bali u hai, umefufuliwa, umegeuzwa, na unashiriki utukufu wa milele. Mbali na Mwanawe wa Kimungu, Mama wa Mungu ndiye pekee aliyepewa upendeleo huu.

HistoriaUshahidi wa Kihistoria

Ushahidi wa maandiko juu ya Kupalizwa kwake unaweza kufuatiliwa hadi karne ya tatu na ya nne. Kufikia mwishoni mwa karne ya sita, mafundisho na sikukuu vilikuwa tayari vimekubalika kote Kanisani. Jambo la kuvutia zaidi ni hili: hakuna kanisa wala jiji lolote lililowahi kudai umiliki wa mabaki ya Bikira Maria.

Katika Kanisa la mapema, miji na makanisa vilishindania mabaki ya mitume wakuu na mashahidi. Kama mabaki ya Maria yangelikuwa duniani, yangelikuwa zawadi kubwa isiyo na kifani, na uhamishaji wake kutoka jiji hadi jiji ungekuwa na ushuhuda mwingi. Lakini rekodi ya kihistoria haionyeshi dalili hata moja ya kisanduku cha mabaki yake — isipokuwa kaburi lake tupu.

Tunapata taarifa iliyotulia zaidi kutoka kwa Mtakatifu Yohane wa Damasko. Anasimulia jinsi Emperi Marcian na Malkia Pulcheria, katika Mtaguso wa Kalsedon (mwaka 451), walipotaka kujenga kanisa kubwa kwa heshima ya Maria na kuomba mwili wake. Askofu Juvenali wa Yerusalemu aliwajibu kwamba, kulingana na mapokeo ya zamani, Maria alifariki mbele ya mitume wote; lakini kaburi lake lilipofunguliwa (kwa ombi la mtume Tomaso aliyechelewa kufika), lilikutwa tupu — na mitume wakahitimisha kwamba mwili wake ulikuwa umechukuliwa mbinguni, mwili na roho.

Hadi leo, nje kidogo ya Yerusalemu ya kale, karibu na Bustani ya Gethsemane, mahujaji wanaweza kutembelea kanisa la kale linaloaminika kuwa mahali pa awali pa kuzikwa Bikira Maria. Kama kaburi la Mwanawe, kaburi lake ni tupu. Baadaye, katika karne ya sita, fundisho hili lililindwa na Mtakatifu Gregori wa Tours, na hakuna mtakatifu wala mwanafalsafa wa Kanisa aliyeipinga imani hiyo baadaye.

FumboJe, Maria Alikufa au Alichukuliwa Akiwa Hai?

Kanisa halijatoa jibu la mwisho kuhusu swali hili. Sababu ni kwamba, kwa kuwa Yesu alikufa kisha akafufuka, wengi huamini kwamba huu ndio mfuatano ambao mama yake naye alifuata. Hata hivyo, lililotangazwa rasmi ni kwamba mwili wake haukupata kamwe kuoza. Kama alikufa, basi — kama Mwanawe — mwili wake ulilala tu ukisubiri kushiriki ufufuo, labda siku chache baadaye au labda mara moja.

MaandikoSanduku Jipya la Agano

Inadaiwa mara nyingi kwamba hakuna maelezo ya Kupalizwa kwake Bikira Maria katika Maandiko. Lakini ningedai (nikimfuata msomi wa Kikatoliki Scott Hahn) kwamba yapo — marejeo ya kifumbo ya moja kwa moja, mahali pale ambapo tungetarajia kuyapata: katika maandishi ya Mtume Yohane, yule aliyekabidhiwa Mama wa Bwana saa ya kifo chake Msalabani, na hasa katika Kitabu cha Ufunuo.

Katika kitabu chake Hail Holy Queen, Profesa Hahn anaonyesha kwamba simulizi ya Maria kumtembelea binamu yake Elizabeti (Luka sura ya 1) ina mfanano wa kushangaza na ile ya Mfalme Daudi kuletewa Sanduku la Agano huko Yerusalemu (2 Samweli 6). Mfanano huu si wa bahati mbaya: kama Yohane wa Damasko anavyoeleza, Maria mwenyewe ni Sanduku Jipya la Agano. Kama vile Sanduku la kale lilikuwa na mbao za Amri za Mungu na mana ya mkate kutoka mbinguni, vivyo hivyo tumbo la Maria lilikuwa na Neno la Mungu na Mkate wa Kweli wa Uzima: Yesu Mwokozi mwenyewe.

Sasa, Sanduku la kale la Agano lilipotea kwa karne nyingi, na hadi leo halijapatikana. Kwa kuzingatia hilo, tuangalie tunachokipata mwishoni mwa sura ya 11 ya Kitabu cha Ufunuo:

“Ndipo hekalu la Mungu mbinguni likafunguliwa, na sanduku la agano lake likaonekana ndani ya hekalu lake; kukawa na umeme, sauti, ngurumo, tetemeko la ardhi, na mvua kubwa.”

Ufunuo 11:19

Sanduku lilikuwa limepatikana! Lakini kumbuka: mgawanyo wa sura na aya haukuwepo katika maandishi ya awali — uliwekwa na wamonaki muda mrefu baadaye. Kwa hiyo aya ifuatayo, mwanzoni mwa sura ya 12, ilifuata moja kwa moja ile ya mwisho ya sura ya 11:

“Na alama kubwa ikatokea mbinguni: mwanamke amevikwa jua, na mwezi chini ya miguu yake, na juu ya kichwa chake taji ya nyota kumi na mbili; naye alikuwa mjamzito…”

Ufunuo 12:1

Ni dhahiri: kile Yohane alichoonyeshwa ni kwamba Sanduku la Agano sasa liko mbinguni, likiwa “mwanamke amevikwa jua” ambaye mwanawe ni Masihi — atakayetawala kwa “fimbo ya chuma” (Zaburi 2:9). Baadhi ya Mababa wa Kanisa — wakiwemo Mtakatifu Efrem, Mtakatifu Ambrosio, na Mtakatifu Agustino — waliona kifungu hiki kama marejeo kwa Maria, Mama wa Mwokozi.

Wakati huohuo, Mababa wengine waliona “mwanamke” huyo kama ishara ya Israeli na ya Kanisa (Israeli Mpya) — taji ya nyota kumi na mbili ikiwakilisha makabila kumi na mbili na mitume kumi na mbili. Basi ni tafsiri ipi sahihi? Zote mbili ni sahihi, na Mababa wa zamani hawakuona mgongano kati yake. Katika fasihi ya Kiyahudi ya zamani, ilikuwa kawaida kutumia mfano wa mara mbili: mtu halisi akitumika kama ishara ya kundi zima. (Kwa mfano, mateso ya Masihi katika Isaya 53 pia ni ishara ya wito wa mateso wa Israeli.)

Basi Maria, Mama wa Kanisa, anatumika katika Ufunuo kuwakilisha utimilifu wa wito wa Israeli katika watu wapya wa Mungu wanaombeba Kristo ulimwenguni. Si ajabu kwamba Kanisa lilipoandaa liturujia ya Sikukuu ya Kupalizwa, lilifanya uhusiano kati ya Zaburi 132:8 (au 131:8 katika toleo la kale) na fumbo la mwanamke aliye sanduku la mbinguni:

“Simama, Bwana, uingie mahali pako pa raha, Wewe na sanduku la nguvu zako.”

Zaburi 132:8

Baada ya Bwana “kuinuka” kutoka kwa wafu, alikwenda mbinguni pamoja na “sanduku” halisi la Agano Jipya — mwili wa mama yake Maria. Kama vile Wayahudi wa kale waliamini kwamba sanduku la asili lilitengenezwa kwa mbao isiyoharibika, ndivyo kifungu hiki kinavyoashiria kutokuharibika kwa mwili alioupewa Maria na Mwanawe aliyefufuka.

MatumainiUkumbusho wa Ufufuo Wetu

Hatimaye, ninaamini kwamba Kupalizwa Mbinguni kwa Bikira Maria ni ukumbusho wa ukweli wa ufufuo. Ndani yake tunapata muono wa zawadi iliyoahidiwa kwa kifo na ufufuo wa Bwana Yesu. Kama asemavyo katika Injili ya Yohane:

“Katika nyumba ya Baba yangu mna makao mengi… naenda kuwaandalia mahali.”

Yohane 14:2

Mama wa Yesu amekwenda kwenye nyumba ya mbinguni. Lakini Maria ni Mama yetu pia! Je, usingefikiri kwamba pale Mama yetu alipo, huko ndiko na sisi tutakakofika?

Sala

Ee Mama mpendwa, uliyepalizwa mbinguni, wewe ni Mimba Safi, Bikira daima, na Mama wa Mungu. Tunapokuheshimu katika Kupalizwa kwako kutukufu, utuombee sisi na watoto wako wote. Mbinguni, Mwanao anakuheshimu, na sala zako ni zenye nguvu kuu. Nakukabidhi mimi mwenyewe, familia yangu, Kanisa letu, na ulimwengu mzima katika ulinzi na maombezi yako ya kimama. Maria uliyepalizwa mbinguni, utuombee. Amina.